20 Nisan 2021

KPSS Tarih Konuları ve KPSS Tarih Konu Özetleri-1

TARİH BİLİMİNE GİRİŞ
Tarih; geçmişteki insan topluluklarının yaşayışlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini (siyasî, kültürel, ekonomik) yer ve zaman göstererek, belgelere dayanarak neden sonuç ilişkisi içinde objektif olarak anlatan bilim dalıdır.
Yer ve zaman göstererek, neden sonuç belirterek ve belgelere dayanarak anlatma tarihe bilim olma özelliği kazandırır.

Tarihin Bilim Olarak Özellikleri
a. Tarih tekrarı olmayan olayları inceler.
b. Tarihte asla deney ve gözlem yapılamaz. Ta rihin kendine özgü metodları vardır.
c. Tarihi değerlendirirken, olayın geçtiği zamandaki koşullar göz önüne alınmalıdır.

TARİH METODU VE KAYNAKLAR
1. Ana Kaynaklar; Kendi İçinde yazılı ve yazısız kaynaklar olarak 2’ye ayrılır.
a. Yazılı Kaynaklar: Kitabeler, paralar, hatıralar, seyehat yazıları.
b. Yazısız Kaynaklar: Sanat eserleri, Mezarlar, Günlük kullanılan eşyalar.
2. İkince El Kaynaklar; Ana Kaynaklardan yararlanılarak yazılan eserler.

Tarihin Sınıflandırılması
a. Zamana göre: Tarihin, çağları ve önemli olayları esas alınarak sınıflandırılmasıdır. İlk Çağ,Orta Çağ, XV. y.y. Osmanlı Tarihi gibi.

b. Mekâna göre: Tarihin, olayın yaşandığı yere göre sınıflandırılmasıdır. Asya tarihi, Mezopotamya tarihi gibi.

c. Konuya göre: Tarihin sosyal, ekonomik, dini olaylara göre sınıflandırılmasıdır. Hukuk tarihi, tıp tarihi, sanat tarihi gibi.

Tarihe Yardımcı Bilim Dalları
Tarihe yardımcı bilim dallarını, coğrafya, arkeoloji (Kazı Bilimi), kronoloji (Tarihi oluş sırasına göre  düzenleme), paleografya (Eski yazı), diplomatik (Devletler arası resmi yazışma), antrpoloji (İnsan ırklarını araştırma), etnografya (Kültür araştırması), numizmatik (Para Bilimi), sosyoloji, psikoloji, filoloji (Dil bilimi), Epigrafya (Kitabeleri İnceleme) olarak sıralayabiliriz.

Bu bilim dallarından fası II® ilgisi ©İsinim Tarihi D®wlri®rin afdlınlanma&ındla yartSımsı ®lm, yası II® İlgisi ©laıafanlar IB® dahu g@k Tarih Ğm®sl D®wlrl®rln aydınlanmasında yardıım& ©lur.

O Tarihi Devirler yasının İcadıyla başlar. Yasının bulunmasından ûnmkl saman-lam da Tarih ön@®sl D®wlrl®r d®nlr.

TAKVİMLER
Zamanı ölçmek için hazırlanan çizelgelerdir. Ayın dünya etrafında 12 defa dönüşünü 354 günde tamamladığı süre ay yılı, dünyanın güneşin etrafında 1 defa dönüşünü 365 gün 6 saatte tamamlaması ise güneş yılıdır.

TÜRKLERİN KULLANDIĞI TAKVİMLER
a. 12 Hayvanlı Türk Takvimi, güneş yılına göredir. Yıllara sayı yerine hayvan adı verilir.
b. Hicrî takvim, ay yılı hesabına göredir. Hicret esas alınır. 354 gündür (Dini gün ve bayramlar butakvime göre belirlenir.).
c. Celalî Takvimi, güneş yılına göredir. Büyük Selçuklular kullandı.
ç. Rumî Takvim, Osmanlı Devleti’nde vergi toplama ve yabancı devletlerle yapılan ticari ilişkiler sırasında takvim farklılığından dolayı ortaya çıkan zorlukları gidermek için hazırlandı. Güneş yılına göre hazırlanmıştır.
d. Miladî Takvimi, güneş yılına göredir. 365
gün 6 saattir.
TC. Devletinde de 1 Ocak 1926’dan itibaren kullanılmaya başlanmıştır.
Tarih Öncesi Devirler (Yazının İcadından
Önceki Tarih)
YAZININ İCADI
(M.Ö. 3500) Tarihi Devirler (Yazının İcadından Sonraki Tarih)

İLKÇAĞ Başlangıcı:
Yazının icadı M.Ö. 3500
Son:
Kavimler Göçü M.S. 375
ORTAÇAĞ Başlangıç:
Kavimler Göçü: M.S.375
Son:
istanbul’un Fethi M.S. 1453

Madenlerin işlenmesiyle ilk şehir devletleri kurulurken denizyolları kullanılmaya başlanmış, devrin sonlarında yazı bulunmuştur.
Tarih yazının icadı ile başlar. Yazılı belgelerin olmadığı tarih öncesi dönemlerin devirlere ayrılmasında araç gereç ve malzemeler ölçü alınır.

Eski Taş Devrinde; avcılık, toplayıcılık yapılmış, ilkel ok ve yay kullanılsa da ürün üretilmemiştir, insanlık tarihinin en uzun devridir.

Orta Taş (Yontma) Devri; Sonlarına doğru ateş, ısınmak, pişirmek ve korunmak için kullanılmıştır. Tekerlek icat edilmiştir.

Yeni Taş (Cilâlı) Devri; Tarım başlamış, yerleşik hayata geçiş olmuş, hayvanlar ilkkez evcilleşti-rilmiş, ilk bitki liflerinden elbiseler yapılmıştır.
bir sonraki olayın başlangıcıdır.

ESKİ ÇfiĞ MEDENİYETLERİ
Hint Medeniyeti

Çin Medeniyeti

Anadolu Medeniyeti
1. Hititler 4. iyonlar
2. Frigyalılar 5. Urarturlar
3. Lidyalılar

Mezopotamya Medeniyeti
1. Sümerler
2. Akadlar
3. Babiller
4. Asurlar
5. Elamlar

Doğu Akdeniz Medeniyeti
1. Fenikeliler
2. ibraniler

Mısır Medeniyeti
İran Medeniyeti
1. Medler
2. Persler

Ege Medeniyeti
1. Girit
2. Miken
3. Yunan

Roma Medeniyeti

Hellen Medeniyeti

HİNT MEDENİYETİ:
Halkı sınıflara ayıran Kast Sistemi yüzünden devlet olamadılar. Budizm, Brahmanizm, Hinduizm inançları yaygındır.
ÇİN MEDENİYETİ:
Kendilerine ait alfabeleri vardır. Barut ve pusulayı icat ettiler. Budizm, Tao, Konfiçyusizm yaygındır.
ANADOLU MEDENİYETLERİ Hititler:
Merkezi Boğazköy (Hattuşaş) tır. Anadolu, tarihi devirlere Hititler döneminde geçti. Pankuş denilen meclis kurulup kralın yetkilerini kısıtladılar. Anadolu’da Tımar sistemi Hititler zamanında kullanıldı. M.Ö. 1280’de ilk yazılı antlaşma olan Kadeş Antlaşmasını Mısırla imzaladılar. Anal denilen yıllıklar tutarak ilk kez tarafsız tarih yazıcılığını başlattılar. Kralın hanımı olan “Tavananna” kralın tüm yetkilerine sahipti. Hukuk sistemi gelişmiştir.
Frigyalılar:
Merkezleri Gordion’dur. Çok tanrılı dine inandılar. Bereket tanrıları Kibele’dir. Kuyu mezarları vardır. Tarıma çok fazla önem vermekteydiler. Hatta öküz öldüren veya saban kıranın cezası ölümdü. Kibele isimli Tabit Tanrıçaları vardır. Krallarına “Mi-das” denir.
Lidyalılar:
Merkezleri Sard’dır. Yaptıkları Kral Yolu ile doğu batı ticareti gelişti. Parayı icat ettiler.
İyonlar:
Şehir devletleri şeklinde yaşadılar. Koloniler kurdular, hür düşünceye önem verdiler. Bilimde çok ilerlemişlerdir. Pisagor, Tales, Hipokrat gibi ünlü bilim adamları yetişmiştir.
Urartular:
Merkezleri Tuşpa (Van)’ö\r. Mezarlarını oda şeklinde yapmalarından ölümden sonraki hayata inandıklarını anlıyoruz. Su kanalları yapmalarından ise tarımla uğraştıkları sonucuna varıyoruz.

MEZOPOTAMYA MEDENİYETLERİ
Dicle ile Fırat arasındaki bölgeye Mezopotamya denir. Bölgeden göç yollan geçtiğinden birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Nehirlerin akış yönü dikkate alınarak bölgenin kuzeyine Yukarı Mezopotamya, güneyine Aşağı Mezopotamya denir.
Sümerler:
Çivi yazısını buldular. Ay yılı esaslı takvim ve tarihteki ilk yazılı kanunları yaptılar (Urgakina isimli Kralları hazırlamıştır). İlk hukuk devletidir. Zıggu-rat isimli tapınaklarını aynı zamanda gökyüzünü incelemek için (Rasathane) olarak da kullanmışlardır.
Akadlar:
İlk sürekli orduyu kurarak tarihteki ilk büyük imparatorluğu kurdular.
Babiller:
Sümerler’den etkilenerek kanunlar oluşturmuştur. Ancak Sümerler’in kanunları fidye esaslı iken, Hamımurabi’nin hazırladığı kanunlarda kısas esaslıydı. Yani suçun ne ise cezan aynı olacaktı. Ayrıca dünyanın yedi harikasından biri kabul edilen “Ba-bil’in Asma Bahçelerini” tarihe bırakmışlardır.
Asurlar:
Anadolu’yla ticaret yaptıkları sırada Hititler’e çivi yazısını öğreterek Anadolu’da tarihi devirlerin başlamasında etkili oldular.

Elamlılar:
Şehir devletleri hâlinde yaşadılar.

DOĞU AKDENİZ MEDENİYETLERİ Fenikeliler:
Kurdukları koloniler ile doğu kültürünü batiye taşıdılar. Tarihteki ilk alfabeyi yaptılar. (Bu alfabı gelişerek Latin alfabesi meydana geldi.)
İbraniler:
Tek tanrılı inanca sahip ilk uygarlıktır. Sadec* ibraniler’e ait olduğu inancı bu dinin yayılmasın önledi.

MISIR MEDENİYETİ
Nil nehrinin akış yönüne göre kuzeye Aşağı Mısır, güneye Yukarı Mısır denir. Mısır’ın diğer medeniyetlerden etkilenmeyip, istilâlara uğramamasının nedeni coğrafî konumudur. (Bunun nedeni, etrafının çöllerle kaplı oluşudur), ilk güneş yılı esaslı takvimi yapmışlardır. Resim yazısı olan hiyeroglifi icat etmişlerdir. Ölümden sonraki hayata inandıklarından vücutları çürümemesi için mumyalamışlardır. Böylece tıp ve eczacılık gelişmiştir. Ayrıca matematik ve geometri biliminde de ilerlemişlerdir.

İRAN MEDENİYETLERİ

Medler:
Urartular’ı yıktılar. Persler tarafından yıkıldılar. Persler:
Medlerin egemenliğinde yaşarlarken onları yıkarak topraklarında Persler’i kurmuşlardır. Zer-düştlü dinine inandılar. İlk posta teşkilâtını kurdular. Sümer’in çivi yazısını kullandılar.

EGE MEDENİYETLERİ
Girit, Miken, Yunan medeniyetlerinden oluşmuştur.
Girit: Tarihe bıraktıkları en önemli eserleri Knossos Sarayıdır. Tarihte ilk olimpiyat oyunlarını düzenleyen medeniyettir.
Miken: Tarihte Kubbeli Kuyu Mezarları ile meşhurlardır.
Yunan Medeniyeti: Tanrıları adına olimpiyatlar düzenlediler. Çok tanrılıdırlar (Apollo, Zeus gibi) Polis isimli şehir devletleri halinde yaşıyorlardı. (Sportapolis, Atinapolis gibi) Drakon, Solon ve Klistenes isimli kişiler anayasa hazırlamışlardır, içlerinde demokrasiye en yakın olanı Klistenes’in hazırladığı anayasadır.

HELLEN MEDENİYETİ
Makedonya kralı Büyük iskender’in Asya seferi sonrası doğu ve batı kültürlerinin kaynaşmasıyla doğdu. (Avrupa-ı- Anadolu+ İran+ Mezopotamya+ Mısır medeniyetlerinin biraraya getirilmesi sonucu)

ROMA MEDENİYETİ
İlk Çağın en büyük köleci devletidir. Sınıf farklılıklarını önlemek için 12 Levha Kanunlarını yaparak günümüz Avrupa hukuk sisteminin temelini attılar. (Roma Hukuku’nun)

İSLÂM ÖNCESİ TÜRK TARİHİ
Türk adının güçlü, kuvvetli ya da türeyen çoğalan anlamında olduğuna dair iki görüş yaygındır. Türklerin ilk ana yurdu Orta Asya’dır.
Hazar Denizi
Sibirya
ORTA ASYA
Kingan Dağlan (Çin)
Himalaya Dağ Sırası

Orta Asya’da Türkler yüksek bir uygarlık seviyesine yükselmişler, ancak göç etmek zorunda kalmışlardır.
Göç etmeyip ana yurtta kalan Türkler Hun, Göktürk ve Uygur devletlerini kurmuşlardır.

Göçlerin Nedenleri
Orta Asya iklim ve toprak koşullarının tarım ve hayvancılığa elverişsiz hâle gelmesi. Nüfus artışı ile geçim kaynaklarının yetersiz kalışı.
Türk toplulukları arasındaki anlaşmazlıklar sonucu çıkan savaşlar.
* Moğol ve Çin başta olmak üzere, dış baskılar. Dünya hakimiyeti düşüncesi, yeni ülkeler fethetme ve yurt edinme düşüncesi.
* Hayvan hastalıkları.
Başa geçmek için Han’ın çocukları arasında yaşanan mücadeleler.
Göçler milât öncesinden başlar, Milâttan sonra da sürer.
Milattan Önceki Göçler: Çin’in Kansu ve Or-dos bölgelerine Mezopotamya, Anadolu ve Ege Bölgesine, Yakut ve Çuvaşlar Sibirya’ya göç ettiler. Bazı boylar Hindistan’ın indus ve Pencap bölgelerine gittiler. Türkler gittikleri yerlerin halklarını Cilâlı Taş ve Maden Devrine çıkarmış, hayvan evcilleştirmeyi, ekip biçmeyi, maden işlemeyi öğretmişlerdir. Kendi adlarıyla yerleşim yeri kuran Türk kültürü geniş bir coğrafyaya yayılmıştır.

Milâttan Sonraki Göçler: Güneye ve batıya devam etti. Batıya göç edenlerin bir kısmı Hazar Denizi ve Karadeniz’in kuzeyinden Orta Avrupa ve Balkan Yarımadası’na geldiler. XI. yy.’da ise İran üzerinden Anadolu’ya geldiler.

Türk Tarihinin Özellikleri

Atlı ve göçebe hayat yaşamışlardır.
Çoğunlukla hayvan figürleri ile eserler yapmışlardır.
Ruhban sınıfı, kölelik, sömürge ve derebeylik anlayışı ve uygulaması yoktur.
»* Değişik coğrafî alanlarda ve değişik ülkelerde devletler kurmuşlardır.
İklim şartlarının zorluğu ve atlı göçebe olmaları bağımsızlık duygusunu ortaya çıkarmış, teşkilatçılık ve savaşçı karakter kazandırmıştır.
Çoğunlukla ikili teşkilât kullanmışlardır. Bu da doğu ve batı olmak üzere ülkenin ikiye ayrılmasıdır. Doğu her zaman kutsal sayıldığından yönetimde tahta çıkma şansı yüksek velihat vardır. Batıyı askerî nitelikli kişiler yabgu unvanıyla yönetir. Merkezde hakan vardır.
İslamiyet öncesi ilk kurulan Türk Devletlerinin en büyükleri 5 tanedir.

1. ASYA HUN (BÜYÜK HUN) DEVLETİ
Merkezi Ötüken olarak Orhun ve Selenga nehirleri kenarında kuruldu. Türkler tarafından kurulduğu bilinen ilk devlettir. Bilinen ilk hükümdar, Teoman’dır. Çinliler Hun saldırılarını önlemek için Çin Seddi’ni yaptılar. Mete Döneminde devlet en güçlü dönemini yaşamıştır. Bölgedeki kavimleri bir bayrak altında toplamış ve Türk ordu teşkilatının temeli olan onlu sistemin temelini atmıştır. Toprak devletin temeli ve köküdür, milletin malıdır anlayışını getirdi ve yerleştirdi. Hunlar onun zamanında imparatorluk hâline geldiler.
Mete Han’ın ölümünden sonra Çin baskısı ve entrikaları ile İpek Yolu Çin’e kaptırılmış, taht kavgaları ve askeri bakımdan Çinliler’in Türkleri taklit etmeleri ile baş edemeyen Hunlar önce doğu – batı, sonra kuzey – güney olarak ikiye ayrılmışlardır.
Bir kısmı yerinde kaldı. Ardından Çin’e Katıldı.

• Çin’e Katılmak istemeyenler Batı’ya göç ettiler.
• Kavimler Göç’üne sebep oldu.
• Avrupa Hun Devletini Kurdu.
Kuzey Hun

ASYA HUN
Güney Hun
Bir kısmı yerinde kaldı Ardından Çin’e katıldı.

Çin’e Katılmak istemeyenler Güney’e inip Ak-hun (Eftalit) Devletini Kurdu. (Afganistan’da)
KAVİMLER GÖÇÜ
Hakanları Balamir komutasındaki Kuzey Hun larından bir kısmının Karadeniz’in kuzeyinden ge çerek buradaki Barbar kavimleri göçe zorlamaları dır (375).
Sonuçları
Roma İmparatorluğu Doğu ve Batı Roma olarak ikiye ayrıldı (395).
Bugünkü Avrupa milletleri oluştu.
• Avrupa 100 yıl kadar karışıklık içinde kaldı.

Avrupa’da 14. yüsyûûm 1i» yötv.la tedlar sür<s©§k 1©® yıl savaşlarımla karıştınl-mamalıdır.
İlkçağ sona erdi, Orta Çağ başladı.
Feodalite (Derebeylik) ortaya çıktı.
Avrupa Hun Devleti kuruldu.
Batı Roma İmparatorluğu yıkıldı.

2- AVRUPA HUN DEVLETİ
Kurucusu Balamir’dir. Avrupa’da kurulan ilk Türk devletidir. Kuzey Hunları tarafından Macaristan’da kurulan devlet en güçlü dönemini Attila zamanında yaşamıştır. Attila Dönemi
Doğu Roma’yı (Bizans’ı) vergiye bağlayan Attila Batı Roma seterine çıktı. Ancak Papa’nın isteği üzerine barış yaparak geri döndü. Ölümünden sonra taht kavgaları ve dış baskılar sonucu yıkıldı..

3- I. GÖKTÜRK DEVLETİ
552’de Avarlar’ı yenen Göktürkler’in kökenleri Hunlar’a dayanıyordu. Tarihte Türk adını kullanan ilk devlettir. Asya Hunları’ndan sonra ikinci kez Orta Asya’da siyasî birliği sağlamış, devlet yönetiminde ikili teşkilâtı uygulamışlardır. Kendilerine ait alfabeleri vardır.(Göktürk Alfabesi) Türkçe’nin tarihte görülen ilk alfabesidir. Çin entrikaları ve taht kavgaları ile önce doğu – batı olarak ikiye ayrılıp Çin hakimiyetine girdiler. Batı Türkistan’ı Türkleştirenler. Ergenekon Destanı Göktürkler’e aittir, islamiyet öncesinde kurulmuş Türk Devletleri içinde sınırları en geniş Türk Devleti’dir.
4- II. GÖKTÜRK (KUTLUK) DEVLETİ
Çin hakimiyetindeki Göktürkler Kutluk Kağan liderliğinde devlet kurdular. En güçlü devirleri Bilge Kağan, kardeşi Kültigin ve Vezir Tonyukuk zamanında yaşadılar. Bu üç devlet adamı adına dikilen Orhun Abideleri o dönemin en önemli kültür mirasıdır. Göktürkler’in siyasî ve sosyal hayatı hakkında bilgi veren ilk Türkçe eseridir. Bilge Kağan’dan sonra iç çekişmelerle zayıflayan devlet Basmil, Karluk, Uygur isyanıyla yıkılmıştır.

5- UYGURLAR
Karluk, Basmil ve Uygurlar tarafından 744’de kuruldu, ipek Yolu ticareti yaparak Çin’le iyi ilişkiler kurdular. Mani dinini seçerek savaşçı özelliklerini kaybettiler. Bu yüzden varlıklarını uzun süre devam ettiremediler. Kırgızlar devlete son verince Moğollar’ın yaşadığı bölgeye göç ettiler ve Moğol-lar’ın Türkleşmesini sağladılar. Budizm’i benimseyen Uygurlar ile İslamiyet’i yaymak isteyen Kara-hanlılar mücadele ettiler. Yerleşik hayata geçen Uygurlar ilk defa kent ve kasaba kurup mimari alanda eserler vermişlerdir. Kendilerine ait alfabe oluşturmuşlardır. Yaradılış Destanı onlara aittir, ilk kez matbaa ve kağıdı kullanan Uygurlar, siyasî alandan çok kültürel alanda isimlerini duyurmuşlardır. Kırgızlar tarafından yıkılmıştır.

DİĞER TÜRK BOYLARI

Avarlar: İstanbul’u kuşatan ilk Türk boyudur.
Oğuzlar: İslâmiyet’i topyekün seçmiş Selçuklu ve Osmanlı Devleti’ni kurmuşlardır.
Türgişler: Emevîler’le mücadelelerinin ana nedeni Orta Asya’yı İslâm hakimiyetine sokmamak içindir. Türk tarihinde ilk parayı kullandılar.
Peçenekler: Balkanlar’a geldiler. Malazgirt Sa-vaşı’nda Selçuklular’a yardım ettiler.
Kartuklar: islâmiyet’i topyekûn seçen ilk Türk boyudur. Talaş Savaşı’nın kazanılmasında ve Ka-rahanlı Devleti’nin kurulmasında önemli rol oynadılar.
Kumanlar (Kıpçak): X. yy.da Doğu Avrupa’ya gelen Kumanlar Ruslarla mücadele ettiler. Oğuz -Kıpçak savaşları Dede Korkut Destanı’nda yer alır.
Bulgarlar: Tuna Bulgarlar’ı Hristiyanlığı, Volga (İtil) Bulgarları islâmiyet’i seçtiler.

Hazar: Yöneticileri Türk, din bakımdan Musevî-dirler. Bölgede sağladıkları huzur ve güvenden “Hazar Barış Çağı” olarak adlandırılmıştır.

Sibirler: Sibirya ve Kafkasya’da yaşayıp Sibirya’ya adlarını vermişlerdir.
Kırgızlar: Ötügen’de kurdukları devletlerini Moğollar yıkınca bölge Moğollar’ın eline geçti. Türk edebiyatının en uzun destanı Manas Destanı onlara aittir.
Akhunlar: Afganistan ve Kuzey Hindistan’da etkili oldular.
Macarlar: Doğu Avrupa’da devlet kurdular. Hristiyanlığı seçtiler.

KÜLTÜR VE MEDENİYET
Hükümdarlık: Han, Hakan, Kağan, Sanyü unvanlarını kullandılar. Hükümdarlığın Gök Tanrı tarafından verildiğine inanırlardı. Devlet yönetme yetkisi olan Kut, kan yoluyla babadan oğula geçerdi. “Ülke,
hanedanının ortak malıdır anlayışı Türk devletlerinin taht kavgalarıyla kısa sürede yıkılmasına neden olmuştur.
Aileler obaları, obalar boyları, boylar devleti (il, oluştururdu. Bu sayede kolaylıkla devlet kurulabili yordu. Kurultay (toy ya da kengeş meclisi) adlı da nışma meclisi vardı. Üyeleri boy beyleriydi. Siyasî askerî, ekonomik kararlar alırdı. Hükümdarın yetki leri kısıtlı idi. Yönetimde hükümdar eşi olan hatun lar da söz sahibi idi. Devlet meclisine katılır, elç kabul ederdi.
Devlet ve toplum yaşayışında kullanılan baz terimler şunlardır:
Tarkan: Hakan’a idarî ve askerî işlerde yardım cı olan üst düzey memur.
Tudun: Vergi memuru
Bitikçi: Dış işleri yürüten kişi
Yuğ: Dini tören (yas ayini)
Kurgan: Mezarlar
Balbal: Ölen kişinin savaşta öldürdüğü kişi kc dar dikilen heykel
Ayukı: Hükümet
Aygucı: Başbakan
Buyruk: Bakan
Şad: Boylara gönderilen yönetici Yabgu: Hükümdarın kardeşi

HUKUK
Yazılı hukuk yoktur. Devlet ve toplum işleri düzenleyen kurallara töre denilirdi.

ORDU
Türk Ordusunu Çin, Roma, Bizans, Rus, M ğollar örnek almışlardır. Ordu onlu sisteme gc düzenlenirdi. Kadın erkek herkes asker sayılın Genellikle atlı birliklerden oluşurdu. Savaşlar hilâl taktiği (Turan taktiği) uygulanırdı.
DİN VE İNANIŞ
Göktanrı inancı Türkler arasında en yaygın olan dindir. Mani dini, Hristiyanlık, Şamanizm, Totemizm, Budizm, Musevîlikde kabul ettikleri dinlerdi. Avrupa’ya göç eden Türk boyları Hristiyanlığı kabul ederek Türklük özelliklerini yitirmişlerdir. Avrupa’ya göç eden Türkler;
Hristiyanlığı kabul etmeleri
Orta Asya ile bağlarının kesilmesi
* Nüfus azlığı
* Bizans entrikaları sonucu Türklük özelliklerini yitirdiler.

EDEBİYAT
Daha çok sözlü edebiyat gelişmiştir. En eski edebiyat ürünü destanlardır, ilk alfabeler Göktürk ve Uygur alfabesidir.

İSLÂM TARİHİ
İslâmiyet Öncesi Arabistan:
Arabistan’da kabile yaşantısı ve Bedevîlik vardı. Sosyal adaletsizlik vardı. Kan davası yaygındı. Siyasî birlik yoktu. Kadının hiçbir sosyal hakkı yoktu. Kölelik vardı. Puta tapıcılık yaygın olmasına rağmen Musevî, Hristiyan ve Hz. ibrahim inancını devam ettirenler de vardı (Hanefî). Kabe kutsal sayılırdı. Mekke’de özellikle edebiyat gelişmiştir.

İslâmiyetin doğuşu: Hz. Muhammed Hicaz bölgesinde Mekke’de doğdu. Hz. Hatice ile evlendi ve 40 yaşında peygamber oldu. İlk inananlar Hz. Hatice, Hz. Ali, Hz. Ebubekir ve azatlı kölesi Hz. Zeyd’dir. İslâmiyetin putları reddedip insanları eşit görmesi kan davasını yasaklaması, ekonomik çıkarlarını kaybetmek istemeyenlerin Müslümanlara baskı yapmasına neden oldu. Medinelilerin daveti üzerine Hicret gerçekleşti (622). Göç edenlere Muhacir Medineli müslümanlara Ensar denirdi.

Hicretin sonuçları: Medine’de İslâm devleti kuruldu. Ensarla muhacir kardeş ilân edildi. İslâmiyet daha hızlı yayıldı. Hicret hicrî takvimin başlangıcı sayılır.
Bedir Savaşı: 624’de Müslümanlar Mekke’de yağmalanan mallarına karşılık Mekkelilerin kervanına saldırdılar. Sonucunda; ilk zafer olan bu savaşla Şam Ticaret Yolu’nun kontrolü kısmen Müslümanların eline geçti. İslam savaş hukukunun temeli atıldı.
Uhud Savaşı: 625 yılında Mekkeliler’in Bedir Sa-vaşı’nın intikamını almak istemesiyle çıktı. Sonucunda; Mekkeliler kazandı, ama kesin sonuca ulaşılamadı. Hz. Muhammed’e itaatin önemi anlaşıldı.
Hendek Savaşı: 627 yılında Mekkelilerin Müslümanları tamamen yok etmek istemeleri üzerine yapıldı. Sonucu, Müslümanlar kazandı.
En önemli özelliği; Müslümanların son savunma savaşıdır.
Hudeybiye Antlaşması: 628 yılında Hz. Muham-med’in hac için Mekke’ye gitmek istemesi ancak Mekkeliler’in Müslümanlar’a izin vermemesi üzerine bu antlaşma imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre;
*iki taraf 10 yıl süre ile silah kullanmayacak.
* Mekkelilerden reşit olmayanlar, Medine’ye kabul edilmeyecek. Medine’den Mekke’ye gidenler geri gönderilmeyecek.
* Müslümanlar, o yıl Hac yapmayacak, gelecek yıl Mekkeliler şehri üç gün boşaltılacak ve Müslümanlar gelip Hac vazifesini yerine getirecek.
*Arap Kabileleri’nden isteyenler Mekke’nin, isteyenler Medine’nin himayesine girebilecekler. Fakat her iki taraf da kabilelere askeri yardım yapmayacak.
Hayber’in Fethi (629): Yahudilere karşı düzenlenen sefer sırasında Hayber Kalesi alınıp Yahudiler bu bölgeden çıkarıldı. Böylece islâmiyetin yayılması hızlandı.
Mute Savaşı (629): Savaşın en önemli özelliği; ilk Müslüman Bizans savaşı olmasıdır.
Mekke’nin Fethi (630): Hz. Muhammed hac sırasında yaşanan zorlukları bitirmek ve Kabe’yi putlardan arındırmak için yaptığı seferdir. Bütün Arabistan’ın fethini sağlayan önemli bir başlangıç oldu. Mekke’nin alınmasıyla tüm halk müslüman oldu.
Tebük Seferi (631): Hz. Muhammed, Bizans’ın Arabistan’a sefer düzenleyeceği haberini aldıktan sonra yaptığı seferdir (Bu haber asılsız çıkmıştır.). Bu, Hz. Muhammed’in son seferidir. Vefatı ise 632’dir.

DÖRT HALİFE DÖNEMİ
Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali seçimle halife olarak geldiler. Bu dönem İslâm Cumhuriyeti Dönemi de denir.
Hz. Ebubekir Dönemi:
Yalancı peygamberler ve zekât vermek istemeyenler bastırılarak Arabistan’da siyasi birlik sağlandı. Arabistan’ın fethi tamamlanıp, Arabistan dışında ilk fetihlere başlanmıştır. Kur’an-ı Kerim kitap haline getirilmiştir. Halife, memur ve askerlere maaş bağlanmıştır. Bizans’la yapılan Yermük sa-vaşı’yia Suriye kapıları aralanmıştır.
Hz. Ömer Dönemi:
Suriye, Filistin ve Kudüs toprakları Bizans’la yapılan Ecnadin Savaşı ile ele geçirilmiştir. Sasa-ni Devleti ile yapılan Nihavet Savaşı ile Sasani Devletine son verilerek İran toprakları ele geçirilmiştir. Böylece ilk kez Türkler’le Müslümanlar sınır komşusu oldu. Hicrî takvim hazırlanıp kullanılmaya başlandı. Fethedilen ülkeler idarî yönden büyük illere ayrıldı, ilk kez divan teşkilâtı kuruldu. İlk ordı teşkilâtı kuruldu. Adlî teşkilât kuruldu. İkta sistem uygulamaya başladı. Mahkemelere kadılar tayir edildi. İdare ve yargı birbirinden ayrıldı. Kuzey Af rika’da ilk fetihler (Mısır fethedilerek) başlamıştır Doğu Anadolu’da ilk fetihlere başlanmıştır.
Hz. Osman Dönemi:
Türk – Müslüman savaşları başladı, ilk İslârr donanması kuruldu, islâm tarihindeki ilk iç karışık lıklar Mısır ve Irak’ta çıktı. Kur’an-ı Kerin çoğaltılarak eyaletlere gönderildi. Kuzey Afrika’da ki fetihlere devam edildi Trablusgarb ve Tunus alı narak, Hz. Osman şehit edildi.
Hz. Ali Dönemi:
Cemel (Deve) Olayı denilen (Hz. Aişe’nin deve si etrafında olduğu için) savaşta Hz. Aişe ile, Sıffiı Savaşı’nda Muaviye ile savaştı, islâm tarihindek ilk ayrılıklar ortaya çıkarken fetihler durmuştur.

EMEVÎ DEVLETİ (661 – 750)
Devletin kurucusu Hz. Ali döneminde Şam val; si olan Muaviye’dir. Başkenti Şam’dır. İç karışıklık lar sona erdi. Ancak halifelik saltanata dönüştı Müslümanlar İstanbul’u ilk kez kuşattı. İslâm dür yaşındaki kesin ayrılık 680’de Hz. Hüseyin’in Keı bela’da şehit edilmesiyle ortaya çıktı Şii’lik oluştı Arapça resmî dil oldu. İlk islam parası bastırıldı. İl İslam muhafız (polis) ve posta teşkilatı kuruldu.
Kadiz Savaşı ile Müslümanlar Tarık Bin Ziya komutasında İspanya’yı fethettiler.
Puvatya Savaşı ile islâm Orduları yenilince Bc tı Avrupa fetihleri durdu. Şiiler’in çalışmaları, Eme vî ailesi arasındaki geçimsizlik, Abbasîler’in çalı; maları, Emevîler’in Arap olmayan Müslümanlar değer vermemeleri (Milliyetçilik yapmaları) önenr memuriyetlere Emevî ailesinden olanları getirmeli ri yıkılış nedenleridir.

ABBASİLER DÖNEMİ
Bağdat şehri kurulup başkent yapıldı. Eski Yı nan ve Hellen kültürleri eserleri Arapça’ya çevrik İslam tarihinde ilk vezirlik makamı kuruldu.
Harun Reşit Dönemi en parlak dönemidir. Türkler için Samerra şehri kuruldu. Bizans sınırlarında Avasım ordugah şehirleri oluşturularak Bizans’a karşı önlem alındı. Abbasîler’in hoşgörülü ve eşitlikçi siyaseti ile Türkler bu devirde İslâmiyete girdiler.
Abbasiler’in merkesi otoritesi zayıflayınca toprakları üzerinde küçük devletçikler oluşmuştur. Bunlara “Tevaif-i Mülük” denir.
Bazıları: Tolunoğulları, Akşitler (ihşitler), Fatımi-ler, Büveyhuoğulları, Samanoğulları gibi.
Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey, Abbasi Halifesi Şii Büveyhoğulları’nın elinden kurtarınca, Büyük Selçuklular yani Türkler İslam’ın koruyuculuğunu üstlenmişlerdir.Devlete kesin olarak Moğol İlhanlılar’ın kurucusu Hülagü son vermiştir.

TÜRK – İSLÂM TARİHİ
Talaş Savaşı:
Çinliler’in Orta Asya’yı ele geçirmek istemesine Türkler’le birleşen Abbasîler engel oldular. Sonucunda; Türk – Arap (Müslüman) mücadelesi sona erdi. Orta Asya’nın Çinlileşmesi engellenirken, İslâmiyet Türkler arasında yayıldı. Bu da Türk – İslâm tarihinin başlangıcı sayılır.
İlk İslam’a giren Türk Boyu; Karluklardır. Diğerleri ise Yağma ve Çiğil boylarıdır.

Türkler’in İslâmiyete Giriş Nedenleri?
• Türkler’de gök tanrı inancı ile islâmiyette Allah inancı arasında ortak tek tanrı inancının olması, islâmiyet’teki cihad düşüncesi ile Türkler’in “cihan hakimiyeti” düşüncesinin uyması, Ahiret, cennet ve cehennem inancının olması, Emevîler’in ırkçı politikasına karşılık Abbasîler’in ırkçı politika izlememeleri. Türkler, Müslüman tüccarlar aracılığı ile dini benimsemişlerdir.
Türklerin İslâmiyete Hizmetleri
islâmiyet’in yayılmasını sağladılar.

• İslâm dünyasının koruyucusu ve savunucusu oldular (Halifeliği korudular, devamı ile siyasî birliği sağladılar).

TÜRK İSLÂM DEVLETLERİ

A- TOLUNOĞULLARI(868-905)
Mısır’da kurulan ilk Türk devletdir. Yoksulların her türlü ihtiyaçlarını karşıladığından “Sosyal Hukuk Devleti” özelliği taşır. Tevaif-i Mülük devletle-rindendir.
B- İHŞİDLER (AKŞİD) (935-969)
Bu iki devletinde yöneticileri Türk, halkı Arap olduğu için fazla ömürlü olamamıştır. Hicaz bölgesini (Mekke, Medine’yi” ele geçiren ilk Türk devletidir. Bu da Tevaif-i Mülük devletlerindendir.

C- KARAHANLILAR(840 – 1212)
Karluk, Yağma, Çiğil Türkleri tarafından Orta Asya’da kurulan İlk Türk – Müslüman devletidir. Türk dilinin gelişmesine katkıda bulunan Karahan-lıların hükümdarı, ordusu, halkı ve yöneticileri tamamen Türk’tür. Türkçe’yi resmi dil olaak kabul etmiştir, ilk Türk- islam sanat eserlerini vermişlerdir.
Yusuf Has Hacip => Kutadgu Bilig Kutadgu Bilig Divan-ı Lügat-it Türk Edip Ahmek Yükneki => Atabet-ül Hakayık Hoca Ahmet Yesevi => Divan-ı Hikmet

D- GAZNELİLER (963 – 1182)
Samanoğulları valisi Alptekin tarafından Afganistan’ın Gazne şehrinde kuruldu. Gazneli Mahmut zamanında ilk defa “sultan” unvanı kullanıldı. Hükümdar, yönetim, ordu komutanları Türk, halk
ve ordu Türk – İran – Afganistan ve Hintlilerden oluşuyordu. Gazneli Mahmut, Hindistan’a düzenlediği 17 seferle meşhurdur. Bu seferler sayesinde Hindistan, Endonezya, Malezya gibi bölgeler islamiyet’le tanışmışlardır.
Sultan Mesut zamanında 1040’da Dandanakan Savaşı’nda Selçuklulara yenilince zayıfladılar ve bir daha toparlanamadılar. Afganistan’ın yerlileri Gurlular’ın isyanıyla yıkılmışlardır.

E- BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ (1040- 1157)
Oğuzların Kınık boyu tarafından kurulmuştur. Oğuz – Yabgu Devleti’nde subaşı olan Selçuk Bey, Cend şehrine gelerek islâmiyet’i benimsedi. Torunları Tuğrul ve Çağrı Beyler başa geçti. Tuğrul Bey’in yaşı küçük olmasına rağmen devlet idaresinden sorumlu olmuş, daha büyük olan Çağrı Bey’de askeri işlere bakmıştır. Çağrı Bey, Anadolu’ya keşif amaçlı seferler düzenlemiştir. 1040 Dandanakan Savaşı’yla resmen kuruldu. «*■ Gazneliler yıkılışa geçti. »*■ Horasan’da Selçuklu egemenliği kesinleşecek Selçukluların islâm dünyasındaki otoritesi arttı. Bizans’la ilk savaş olan Pasinler Savaşı yapıldı (1048). Böylece Anadolu’nun yeni bir yurt olabileceği anlaşıldı. Tuğrul Bey, Abbasî halifesini Şii Büveyhoğulları baskısından kurtarınca Hilâfetin ve İslâm dünyasının koruyuculuğunu üstlenen ilk Türk – İslâm devleti oldular.
Alparslan Dönemi
Türklerin Anadolu’ya akınlarını önlemek isteyen Bizans ile Selçuklular arasında 1071’de Malazgirt Savaşı yapıldı. Böylece;
Anadolu’nun kapıları Türklere açıldı ve Anadolu Türklerin yeni yurtları oldu.
Anadolu Türk tarihi başlangıcı 1071 olarak kabul edildi. İslâm dünyası üzerindeki Bizans tehdidi sona erdi.
Türklerin batı yönüne ilerlemeleri hız kazandı.
Anadolu’da ilk bağımsız beylikler kuruldu.
• Danişmentler
• Saltuklar
• Mengücekler
• Artuklar
• Çaka Beyliği
Haçlı Seferine neden oldu. Melikşah Dönemi
Sınırlar en geniş şeklini aldı. Devlet en ihtişamlı günlerini yaşarken Batınîlik faaliyetleri, vezir Ni-zam-ül Mülk’ün öldürülmesi, Melikşah’ın ölümü devleti yıkılma sürecine girdirdi. İç karışıklıklar, taht kavgaları, Haçlı Seferleri devleti yıprattı. 1141’deki Katvan Savaşında Moğolların Karahıtay kolu ve Oğuzlara yenilerek yıkıldı. Batınîlik faaliyetleri, Abbasî halifelerinin aleyhine faaliyetleri de diğer yıkılış nedenleridir.
Büyük Selçuklular yıkıldıktan sonra devlet olarak Anadolu Selçukluları, Suriye-Filistin Selçukluları, Irak Selçukluları, Hemedan – Kirman Selçukluları beylik olarak Çaka beyliği, Artuklar, Saltuklar Danişment; atabeylikler olarak Şam, Böri, Sal-gurlular, İlderoğulları, Zengiler kuruldu.
Atabeyler şehzadelerin hocalarıdır. Şehzadelerin yanında gönderilen atabeyler devlet yıkılıncc bulundukları bölgelerde devletlerini kurdular.

F- MOĞOL İMPARATORLUĞU (1196- 1227)
Kurucusu Cengiz Han’dır. Türk veraset sistemin benimsemiştir. Uygurlar Moğolların Türkleşmesin sağlamıştır. Cengiz Han’ın oğulları döneminde Ba tı Çin’de İslâmiyet yayıldı.
• Moğol istilâsından kaçan Türkler Anadolu’y; yerleşerek Anadolu’nun Türkleşmesini sağladılaı Cengiz Han’ın ölümünden sonra aynı topraklardı Altınorda, İlhanlılar, Çağatay ve Kubilay Hanlık lan kurulmuştur.
• Kubilay Hanlığı hariç hepsi İslâmiyeti benim sedi.
G- TİMUR DEVLETİ (1370 – 1507)
Timur tarafından Çağataylar’ın topraklarında-Türkistan’da kurulan devlet Altınorda Devleti’ni yıkarak Ruslar’ın güçlenip güneye inmesine neden oldu. 1402’de Ankara Savaşı’nda Osmanlı Devletini yendi. Çin seferine çıktığı sırada öldü.

H- HARZEMŞAHLAR(1097- 1231)
Moğol istilâsının hızını kesti. Harzemşahlar bağımsızlıklarını ilan etmeden önce, Büyük Selçuklularla bağlıydı. Moğollar’ın baskısıyla Doğu Anadolu’ya girmiştir. Bu topraklara göz dikince Büyük Selçuklularla 1230’da Yassıçemen savaşı yapmışlar ve yıkılma sürecine girmişlerdir.

I- EYYUBÎLER
Haçlılar’dan Kudüs’ü alıp III. Haçlı Seferleri’ne sebep oldular. Baharat Yolu’na hakim oldular. Mısır’da kurulmuş olan Türk Devletlerindendir.

J- MEMLÜKLER
Eyyubiler’e son vererek, Mısır’da kuruldu. Mo-ğolları tarihte ilk kez yenen (Sultan Baybars tarafından 1260’da Ayn Calut Savaşı ile) ve durduran devlettir. Abbasî halifeliğini koruyarak devamını sağladılar. Osmanlı Devleti tarafından yıkıldılar.
Her emir (vali) sultan olma hakkına sahip olduğundan, Osmanlı’dan daha kısa ömürleri olmasına rağmen daha fazla sayıda sultanları olmuştur.

K- BABÜRLER
Hindistan’daki en önemli Türk – islâm devletidir. En önemli eserleri mimarî alanda Tac Mahal’dir. 19. yüzyılın ortalarında ingilizler tarafından Hindistan’ın işgaliyle yıkılmıştır.
L- SAFEVİ DEVLETİ
Kurcusu aslen Türk olan Şah İsmail’dir. Ancak İran topralarında Şiiliği benimsediğinden sünni olan Osmanlılar’a düşmanlık beslemiştir. Osmanlı-lar’a Çaldıran’da yenildi. Osmanlı Devleti’ni doğudan sürekli olarak tehdit ederek batıdaki seferlerini olumsuz şekilde etkilediler.

TÜRK – İSLÂM DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE MEDENİYET
• Sınıf ayrımı ve kölelik yoktu.
• Ülke hanedanın ortak malıdır ve Kut anlayışı geçerliliğini korumuştur.
• Hükümdara yardımcı, vezirlik makamı oluşturulmuştur. Büyük divan vardır. Buna bağlı başka divanlar da vardı. Ülke bölge ve eyaletlere bölünürken hanedan üyelerinden veya asker valilerden yönetici gönderilirdi. Selçuklular’da vali hanedan üyesi melik denilirdi.

EĞİTİM VE BİLİM
Melikşah döneminde vezir olan Nizamül Mülk devrinde Nizamiye Medreseleri yapılmıştır. Melikşah adına Güneş yılına göre hazırlanan Celali Takvim düzenlenmiştir.
İmam-ı Gazali => ihya-i Ulumiddin, Nizam-ül Mülk => Siyasetname gibi eserler de verilmiştir.

ORDU

Hassa
ikta
Eyalet
Guleman-ı Saray

Türk – islâm devletlerinde orduları çoğunlukla Türkler oluşturuyordu. Selçuklularda; Hassa ordusuna; askerler milliyetleri ne olursa olsun küçük yaşta saraya alınır, yetiştirilirlerdi. Hükümdarın yanında bulunup ücret alırlardı. Güleman-ı Saray, hassa ordusu içinden seçilir ve saray muhafızı olarak görev yapardı. İkta, devlet görevlilerine maaş karşılığı verilen toprakların vergi gelirlerinin bir kısmıyla yetiştirilen atlı askerlerdi. Eyalet askerleri ise, eyaletlerde yer alan askeri birliklerdir.
Türkmenler
Göçebe olarak yaşayan Türkmenler sınır bölgelerine yerleştirilmiş, sınırdaki bölgelerimizi korumuşlardır, ikta Sistemi ile hazineden para çıkmadan güçlü bir ordu sahibi olundu. Vergiler düzenli toplanarak, göçebe Türkmenler’in yerleşik hayata geçişi sağlandı.
Adalet
Türk – islâm devletlerinde şer’î ve örfî hukuk vardı. Kadı’lar şer’î davalara bakardı.
Toprak
Has (hükümdar ve hanedan üyeleri), mülk (şahıslara ait), ikta (komutan, devlet adamı), vakıf toprakları (hayır kurumlarının, eğitim, bayındırlık ihtiyacını karşılamak için ayrılmış)ö\r.

TOPRAK

Has Mülk ikta Vakıf
A. KAVİMLER GÖÇÜ
M.S. 375’de Asya Hunları’nın Kuzey ve Güney olarak ikiye ayrılmasının üzerine Kuzey Hunların-dan bir kısmı batıya göç etmiştir. Bu durum Avrupa’da Kavimler Göçü’ne sebep olmuştur.

B. SKOLASTİK DÜŞÜNCE
Orta Çağ Avrupasında din aramlarının mantık dışı, sırf kendi çıkarlarını korumak için oluşturduğu düşünce sistemine denir. Bu düşünce çerçevesinin dışına asla çıkılamazdı. Çıkmaya çalışanlar devrin en büyük cezasıyla yani dinden çıkarılma manasına gelen “Afaroz edilmeyle” cezalandırılıyorlardı.
Halkın elindeki toprakları ve paraları, günahlarını bağışlama ve cennetten arsa satma gibi safsatalarla kandırarak, ele geçirmekteydiler. Böylece kilise (papalar) çok zengin olmuş bu zenginlik sayesinde siyasi otoriteye hakim olmuşlardır.
Skolastik düşünce yüzünden Avrupa’da bilimsel gelişmeler engellenmiştir.

FEODALİTE
Kavimler Göçü’nün etkisiyle krallar otoritelerini kaybetmişler doğan boşluğu gücünü ispat eden Derebeyleri doldurmuştur. Böylece Feodalite sistemi oluşmuştur. Bu sistemde halk dörde ayrılıyordu. 1- Soylular 2- Rahipler (Din adamları) 3- Burjuvalar 4- Köylüler.

D. HAÇLI SEFERLERİ
Hristiyanların Müslümanların elinde bulunaı Kudüs’ü almak için XI. yy. sonu ile XIII. yy. sonlaı arası yaptıkları seferlere denir.
Toplam 8 tanedir. İlk 4’ü Anadolu üzerinden so 4’ü Mısır üzerinden deniz yoluyla yapılmıştır.

Dinî nedenleri;
Din adamlarının nüfuzlarını artırmak istemeleri Kudüs’ün Müslümanlardan alınmak istenmes Katoliklerin Ortodokslara egemen olmak iste meleri.
Kluni Tarikatı’nın zararları çalışmaları Siyasî Nedeni;
a. Bizans’ın Avrupa’dan yardım istemesi üze
ne Hristiyanların Türkleri Anadolu’dan çıkarıp A deniz’den uzaklaştırmak istemeleridir.
b. Kralların otoritelerini arttırma isteği.
Ekonomik Nedeni;
Avrupa’nın fakirliği dolayısıyla Anadolu’daki zenginliklere ve ticaret yollarına sahip olmak istemeleri.

I. Haçlı Seferi
I. Haçlı Seferi’nin sonunda Urfa, Antakya, Ku-
düs’te Lâtin Krallığı kuruldu. İznik’i Haçlılar’a kap-
tıran Anadolu Selçukluları başkentlerini Konya’ya
taşımak zorunda kalmışlardır.
• Feodalite doğuya taşınmış oldu.

II. Haçlı Seferi:
Urfa’yı Haçlılardan, İmadeddin Zengi’nin geri alması üzerine bu sefer başlamıştır. Anadolu Selçukluları bu sefere Danişmentlerle beraber karşı koymuşlardır. Avrupalı Krallar bu seferde başarılı olamadı.

III. Haçlı Seferi:
Haçlılar İstanbul’un zenginliğini görünce Sela-hattin Eyyubi Kudüs’ü Haçlılardan aldığı için düzenlenen bu seferlerde de başarılı olamadılar. Bu sefere Anadolu Selçukluları ve Eyyubiler birlikte karşı koydular.

IV. Haçlı Seferi:
Haçlılar İstanbul’un zenginliğini görünce İstanbul’u alarak Lâtin Krallığını kurdular. (1204).
• istanbul’dan kaçan Rumlar, İznik ve Trabzon’da Rum İmparatorluğu kurdular.

Haçlı Seferleri Sonuçları: Dinî Kilise ve Papaya olan güven sarsıldı. Skolastik düşünce zayıfladı. Kutsal yerler Müslümanlarda kaldı.
Siyasî
Türklerin ilerleyişi durdu. Türklerin Balkanlara geçişi durdu.
Bizans İmparatorluğu topraklarını koruduğu Burjuva sınıfı ve mutlak krallık rejimi güçlenerek feodalite rejimi zayıfladı.

Ekonomik
■ Doğu batı ticareti gelişerek Akdeniz limanları önem kazandı.
Avrupa’da yaşam standartı yükselirken, İslâm dünyası ekonomik açıdan zayıfladı.

Sosyal
Barut, Pusula, Kâğıt ve matbaa Avrupa’ya geçti.

Barut: Derebeylerin arkalarına saklandıkları surlar ve şatolar yıkıldı. Derebeylik yıkıldı, Krallık rejimi yeniden güçlendi.
Pusula: Açık denizlerde gemicilerin yönlerini bulmaları kolaylaştı. Coğrafi keşiflere sebep oldu.
Kağıt, Matbaa: Kendi dinlerinin kutsal kitapları olan incil kendi dillerine tercüme edilip, yaygınlaştı. Halk papazların kendilerini kandırdıklarını anladılar. Klasik eserler daha fazla yayıldı. Bunlarda Rönesans ve Reform’a sebep oldu.
Sonuç: Avrupa Aydınlanma Çağı’na girdi hızla ilerledi.

I. Haçlı Seferi
I. Haçlı Seferi’nin sonunda Urfa, Antakya, Ku-
düs’te Lâtin Krallığı kuruldu. İznik’i Haçlılar’a kap-
tıran Anadolu Selçukluları başkentlerini Konya’ya
taşımak zorunda kalmışlardır.
• Feodalite doğuya taşınmış oldu.
II. Haçlı Seferi:
Urfa’yı Haçlılardan, İmadeddin Zengi’nin geri alması üzerine bu sefer başlamıştır. Anadolu Selçukluları bu sefere Danişmentlerle beraber karşı koymuşlardır. Avrupalı Krallar bu seferde başarılı olamadı.
III. Haçlı Seferi:
Haçlılar İstanbul’un zenginliğini görünce Sela-hattin Eyyubi Kudüs’ü Haçlılardan aldığı için düzenlenen bu seferlerde de başarılı olamadılar. Bu sefere Anadolu Selçukluları ve Eyyubiler birlikte karşı koydular.

IV. Haçlı Seferi:
Haçlılar İstanbul’un zenginliğini görünce İstanbul’u alarak Lâtin Krallığını kurdular. (1204)
• istanbul’dan kaçan Rumlar, İznik ve Trabzon’da Rum İmparatorluğu kurdular.

Haçlı Seferleri Sonuçları: Dinî
Kilise ve Papaya olan güven sarsıldı. Skolastik düşünce zayıfladı. Kutsal yerler Müslümanlarda kaldı.
Siyasî
Türklerin ilerleyişi durdu. Türklerin Balkanlara geçişi durdu.
Bizans İmparatorluğu topraklarını koruduğu Burjuva sınıfı ve mutlak krallık rejimi güçlenerek feodalite rejimi zayıfladı.

Ekonomik
* Doğu batı ticareti gelişerek Akdeniz limanları önem kazandı.
Avrupa’da yaşam standartı yükselirken, İslâm dünyası ekonomik açıdan zayıfladı.

Sosyal
Barut, Pusula, Kâğıt ve matbaa Avrupa’ya geçti.

Barut: Derebeylerin arkalarına saklandıkları surlar ve şatolar yıkıldı. Derebeylik yıkıldı, Krallık rejimi yeniden güçlendi.
Pusula: Açık denizlerde gemicilerin yönlerini bulmaları kolaylaştı. Coğrafi keşiflere sebep oldu.
Kağıt, Matbaa: Kendi dinlerinin kutsal kitapları olan incil kendi dillerine tercüme edilip, yaygınlaştı. Halk papazların kendilerini kandırdıklarını anladılar. Klasik eserler daha fazla yayıldı. Bunlarda Rönesans ve Reform’a sebep oldu.
Sonuç: Avrupa Aydınlanma Çağı’na girdi hızla ilerledi.

admin

kaynakbul.com

View all posts by admin →

Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.